Ethiopische numerologie: Ge'ez-cijfers, eerlijk uitgelegd
Ge'ez-cijfers: aangepast van het Grieks, nog steeds in gebruik
Het Ge'ez-schrift, dat wordt gebruikt om Ge'ez, Amhaars, Tigrinya en andere talen van Ethiopië en Eritrea te schrijven, heeft zijn eigen afzonderlijke cijfersysteem, dat is aangepast van Griekse alfabetische cijfers in plaats van volledig opnieuw te zijn uitgevonden. Deze aanpassing vond eeuwen geleden plaats, toen Ge'ez-sprekende geleerden en schrijvers het algemene idee overnamen om vaste numerieke symbolen toe te wijzen uit de Griekse praktijk, en deze aanpasten aan een cijferreeks die bij hun eigen schrift en behoeften paste, in plaats van de Griekse letters en hun waarden direct te kopiëren. Ge'ez-cijfers zijn ook visueel onderscheidend op papier: elk cijfer is gemarkeerd met een horizontale streep boven en onder, een bewust visueel element dat cijfers in één oogopslag onderscheidt van de gewone letters die worden gebruikt om woorden in hetzelfde schrift te schrijven. Een lezer die een pagina met Ge'ez-tekst scant, kan een getal onmiddellijk herkennen aan alleen al die strepen, zonder dat hij het eerst hoeft uit te spreken of te vertalen.
Het systeem biedt afzonderlijke symbolen voor elke eenheid van 1 tot en met 9, een afzonderlijke reeks symbolen voor elk veelvoud van tien van 10 tot en met 90, een speciaal symbool voor 100, geschreven als ፻, en een speciaal symbool voor 10.000, geschreven als ፼. Er is geen symbool voor nul in het systeem. Grotere getallen worden gevormd door deze symbolen te combineren in plaats van via een positioneel plaatswaardesysteem, zoals bij moderne Arabische cijfers. Het weergeven van een specifiek totaal betekent dus het selecteren van de juiste combinatie van eenheden, tientallen, honderden en tienduizenden, in plaats van het schrijven van een vaste reeks cijfers in volgorde. Cruciaal is dat dit geen systeem is dat beperkt is tot oude manuscripten en historisch onderzoek; Ge'ez-cijfers worden nog steeds actief gebruikt, vooral in Ethiopisch-Orthodoxe liturgische boeken en kerkkalenders, waar ze nog steeds worden gebruikt om hoofdstukken, verzen en data aan te geven in de huidige religieuze praktijk. De Ethiopische kalender zelf, die nog steeds dagelijks wordt gebruikt voor civiele en religieuze doeleinden, is hier ook relevant: deze heeft 13 maanden, twaalf van dertig dagen elk, plus een korte laatste maand van vijf of zes dagen, een echt afwijkende kalenderstructuur die Ge'ez-cijfers helpen vastleggen.
Wat historisch is vastgesteld
De Ge'ez-cijfers zijn goed gedocumenteerd, en geleerden zijn het er grotendeels over eens dat ze eeuwen geleden zijn aangepast van Griekse alfabetische cijfers in plaats van dat ze onafhankelijk zijn uitgevonden. Overgebleven manuscripten en inscripties tonen het systeem precies zoals hier beschreven: afzonderlijke tekens voor eenheden en tientallen, speciale tekens voor 100 en 10.000, karakteristieke strepen boven en onder elk cijfer, geen nul en additieve combinatie in plaats van plaatsnotatie. De cijfers worden nog steeds gebruikt voor datums, kalenders en kerkelijke teksten in Ethiopië en Eritrea. Wat de documentatie niet laat zien, is een traditionele Ge'ez-praktijk om cijferwaarden toe te kennen aan gewone letters en betekenis te ontlenen aan namen; de cijfers zijn een afzonderlijke reeks tekens, geen tabel met letterwaarden. Een rekenmachine die een naam omzet in een getal onder een Ethiopische vlag is daarom een moderne aanpassing, die hier wordt gepresenteerd naast het authentieke cijfersysteem, en niet als onderdeel ervan.
Hoe de symbolen gecombineerd worden, en wat echt is versus wat er later aan is toegevoegd
Het maken van een getal in het Ge'ez-systeem betekent het combineren van de relevante eenheid, tiental, honderdtal en tienduizendtal, die bij elkaar worden opgeteld in plaats van volgens positie te worden gerangschikt, zoals bij moderne Arabische cijfers. Deze additieve benadering heeft enkele structurele overeenkomsten met Romeinse cijfers, een ander systeem dat is gebaseerd op gecombineerde vaste symbolen in plaats van een positioneel plaatswaardesysteem, hoewel de twee zich onafhankelijk van elkaar hebben ontwikkeld, waarbij Ge'ez-cijfers specifiek zijn afgeleid van de Griekse alfabetisch-numerieke praktijk in plaats van de Latijnse traditie achter Romeinse cijfers. Een getrainde lezer leert elke combinatie van symbolen in één oogopslag als een enkel getal te herkennen, op dezelfde manier als een lezer van Romeinse cijfers MCM als 1900 leert lezen zonder elke keer bewust de aftrekking uit te voeren.
Het concept van getalsymboliek komt breder voor in de Ethiopische christelijke traditie, waar het Ge'ez-schrift en de bijbehorende kalender deel van uitmaken. Dit komt tot uiting in de vastenperiodes, feestdagen en kalenderdata van de liturgische kalender, die het religieuze leven binnen de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk vormgeven. Dit symbolische gewicht is reëel en gedocumenteerd binnen deze specifieke religieuze en liturgische context, en is verbonden met de eigen kalender en praktijk van de kerk, in plaats van te bestaan als een afzonderlijk, op zichzelf staand systeem voor persoonlijke numerologie. Kerkkalenders en liturgische teksten die in het Ge'ez-schrift zijn gedrukt, maken nog steeds gebruik van de hierboven beschreven Ge'ez-cijfers om deze aantallen en data vast te leggen, waardoor het cijfersysteem en de religieuze kalender die het dient nauw met elkaar verbonden blijven in de huidige praktijk.
Het is belangrijk om nog een punt aan te stippen. Wat tegenwoordig wordt aangeboden als "Ethiopische numerologie", een systeem voor het interpreteren van persoonlijkheden waarbij een naam of geboortedatum wordt gereduceerd tot één enkel cijfer, in de stijl van westerse numerologie, is een moderne aanpassing en geen voortzetting van het authentieke Ge'ez-cijfersysteem of de hierboven beschreven liturgische getalsymboliek. De echte, goed gedocumenteerde Ethiopische traditie is een cijfersysteem dat is afgeleid van het Grieks en nog steeds wordt gebruikt voor het tellen en daten binnen de orthodoxe liturgische praktijk; het omzetten van een persoonlijke naam in een cijfer voor karakterinterpretatie is een relatief recente toevoeging, waarbij de naam wordt geleend zonder de onderliggende historische praktijk. Niets van de authentieke Ge'ez-cijfers die in deze gids worden beschreven, is ooit bedoeld om het karakter van een persoon te interpreteren op basis van hun naam.
Een snel voorbeeld
Neem bijvoorbeeld het weergeven van het getal 23 in Ge'ez-cijfers. Het combineert het teken voor twintig, afkomstig uit de reeks tientekens van 10 tot en met 90, met het teken voor drie, afkomstig uit de reeks eenheidstekens van 1 tot en met 9, waarbij de twee worden opgeteld om 23 te krijgen. Een getal dat in de honderden komt, zou ook het speciale honderdteken, ፻, gebruiken, gecombineerd op dezelfde manier, terwijl een getal dat in de tienduizenden komt, het speciale tienduizendt teken, ፼, zou gebruiken, zelf gecombineerd met een eenheidsteken om aan te geven hoeveel tienduizenden bedoeld zijn. Geen van deze processen omvat het omzetten van een naam in een getal; het is een eenvoudige manier om een daadwerkelijke hoeveelheid weer te geven, hetzelfde doel dat het systeem al eeuwenlang heeft gediend binnen de Ethiopische orthodoxe liturgische praktijk, van het dateren van het kopiëren van een manuscript tot het markeren van een hoofdstuk en vers in een kerkelijk kalender.
Hoe dit zich verhoudt tot de Pythagorese numerologie
Pythagorese numerologie zet een naam of geboortedatum om in een getal door elk van de 26 Latijnse letters een herhalende positiewaarde toe te kennen van 1 tot en met 9, en vervolgens het totaal te reduceren door middel van cijferoptelling tot één betekenisvol getal. Ge'ez-cijfers werken op een volledig ander principe: speciale tekens voor eenheden, tientallen, honderden en tienduizenden worden additief gecombineerd om een daadwerkelijke hoeveelheid weer te geven, zonder letter-naar-getal-conversie, geen cyclus-tabel en geen reductiestap. De Ge'ez-cijfertekens zijn vanaf het begin ontworpen als cijfers, los van de gewone Ge'ez-letters die worden gebruikt om woorden te schrijven, in tegenstelling tot de Pythagorese numerologie, die gewone Latijnse letters hergebruikt die al een volledig ander doel hebben.
Moderne "Ethiopische numerologie"-producten die een persoonlijk getal beloven op basis van een naam of geboortedatum, passen in feite Pythagorese mechanica toe en lenen de Ethiopische naam en de echte cijfertekens, wat precies de aanpassing is die hier duidelijk moet worden benoemd. Begrepen als het werkelijk is, is de echte Ethiopische bijdrage een cijfersysteem met een echte historische diepgang, aangepast van Griekse praktijk en nog steeds actief gebruikt in orthodoxe liturgische boeken en de Ethiopische kalender. Het is niet een snelle manier om de persoonlijkheid van een vreemde te lezen op basis van hun geboortedatum.
Hoe de praktijk varieert
Hier is het vaste deel het cijfersysteem en het variabele deel alles wat erop is gebaseerd. De Ge'ez-cijfers zijn consistent in manuscripten, maar er heeft nooit een traditionele methode bestaan om een persoonlijke naam om te zetten in een getal, dus elke moderne aanpassing verzint de hare: verschillende lettertoewijzingen, verschillende reductiegewoonten, verschillende betekenissen. Ethiopië's taalkundige diversiteit vergroot de moeilijkheid, aangezien een naam die in het Amhaars, Tigrinya of Oromo wordt geschreven, niet identiek wordt getranslitereerd, en de meeste rekenmachines werken toch op basis van de Engelse spelling. Wanneer bronnen het oneens zijn, en dat doen ze, is er geen traditie om naar terug te vallen voor een beslissing.
Beperkingen: wat dit niet kan vertellen
Houd het onderscheid duidelijk: het bewezen materiaal is een cijfersysteem om hoeveelheden te schrijven, en elke sprong daarvan naar persoonlijke betekenis is moderne interpretatie, niet Ethiopische traditie. Een getal dat uit uw naam wordt afgeleid, voorspelt niets, geen gebeurtenissen, geen gezondheid, geen financiën, en biedt geen maatstaf voor wie u bent. Ethiopië en Eritrea zijn zelf thuisbasis van veel talen, religies en gemeenschappen, dus geen enkele praktijk spreekt namens hun volkeren, en eerbied voor Ge'ez als een liturgisch schrift is niet hetzelfde als getalmystiek. Als de cijfers u intrigeren, dan zijn de kalenders en manuscripten waarin ze voorkomen het echte verhaal; beschouw elk berekend resultaat als een aandenken aan die verkenning.
Gerelateerde woordenlijsttermen
Veelgestelde vragen
Ontdek uw eigen getallen
Bekijk uw persoonlijke getallen duidelijk uitgelegd, met eerlijke context over waar elke traditie vandaan komt.
Probeer de rekenmachineMeer informatie over numerologie
Fenicische numerologie: het alfabet dat nooit letters als cijfers gebruikte
Het Fenicische alfabet gaf de wereld het Hebreeuwse, Arameese en Griekse schrift, maar de Feniciërs zelf gebruikten nooit hun eigen letters om cijfers te schrijven. Het ware verhaal, en waar "Fenicische numerologie" eigenlijk vandaan komt.
Devanagari-numerologie: het Katapayadi-systeem
Hoe het katapayadi-systeem getallen codeert in Devanagari-medeklinkers, waarom de astronomen van Kerala het gebruikten om astronomische constanten te onthouden en hoe het tegenwoordig nog steeds wordt gebruikt om de 72 melakarta-raga's van de Carnatische muziek te nummeren.
Azteekse numerologie: de Nahua-tonalpohualli, eerlijk uitgelegd
Hoe de Nahua-tonalpohualli, een rituele kalender van 260 dagen met 20 dagtekens en 13 getallen, daadwerkelijk werkte, hoe tonalpouhque-lezers deze gebruikten en wat moderne "Azteekse numerologie" hieruit overneemt.
Hawaïaanse numerologie: tellen in vieren en de kaulana mahina
Hoe traditioneel Hawaïaans tellen gegroepeerd was in vieren - kāuna, kaʻau, lau, mano, kini, lehu - en hoe de kaulana mahina-maankalender en het Kumulipo-gezang getallen overdragen door de Kanaka Maoli-cultuur heen.
Thaise numerologie: ๙ (Kao), boeddhistische getallen en 555
Hoe Thaise cijfers, boeddhistische getallen gebruiken en op klanken gebaseerde geluksgetallen zoals kao (9) en ha (555) werken in de echte Thaise cultuur, en hoe westerse numerologie later werd toegevoegd.